Antiguako Andra Maria

Andra Mariarekiko jaiera edo debozioa oso zaharra da Euskal Herrian eta, agian, Marirekin lotu behar dugu; ohikoa izan zen kristautasuna hedatzean lehenagoko sinesmen eta leku sakratuez baliatzea. Andra Maria Jesusen ama izateagatik kristauentzat berebiziko garrantzia duen pertsonaia izan da hasieratik eta beregana jo da laguntza eske. Gainerako gizakiak ez bezala, ez zen hil, Zerura jasoa baizik. Sarritan, debozioa handitzean, populazioa lekuz aldatzean edo jendearengana hurbiltzeko asmoz, Andra Mariari eskainitako elizak lekuz aldatu ziren eta hori dela eta arrunta da Antzinako Andra Mari izeneko elizak aurkitzea Urduñatik Zumarragara, esaterako. Euskaldunok Andra Maria erabili izan dugu eta horrela ageri da ezagutzen dugun lehengo euskal hitzen zerrendan XII. mendean: Deum uocant Urcia, Dei genitricem Andrea Maria (Jainkoa Urtzi deitzen dute eta jainkoaren ama Andrea Maria). Hain izan da izen ezagun eta erabilia eze Euskal Herriko hainbat lekutan ohikoa den erdaraz ere horrela deitzea, baina azken mendean erdarazko Santa Maria hasi da zabaltzen gurean ere.